Κριτική – Ένα παραμύθι που τόλμησε να κοροϊδέψει τα παραμύθια

Περισσότερα από δύο δεκαετίες μετά την πρώτη προβολή του, το «Shrek» εξακολουθεί να λειτουργεί εντυπωσιακά καλά.

Και ο βασικός λόγος είναι ότι ποτέ δεν δημιουργήθηκε αποκλειστικά για παιδιά.

Τα παιδιά βλέπουν έναν πράσινο γίγαντα, έναν αστείο Γάιδαρο, έναν δράκο και μια μεγάλη περιπέτεια.

Οι μεγαλύτεροι, όμως, ανακαλύπτουν ένα δεύτερο επίπεδο.

Η ταινία σατιρίζει τους κανόνες των κλασικών παραμυθιών και παίζει διαρκώς με όσα έχουμε μάθει να περιμένουμε από αυτά.

Ο καλός πρέπει να είναι όμορφος.

Ο κακός πρέπει να είναι άσχημος.

Η πριγκίπισσα περιμένει έναν πρίγκιπα να τη σώσει.

Και στο τέλος όλοι ζουν ευτυχισμένοι επειδή ακολούθησαν τους κανόνες.

Το «Shrek» παίρνει αυτούς τους κανόνες και τους πετά κυριολεκτικά μέσα στον βάλτο.

Ο κεντρικός ήρωας είναι εκείνος που σε ένα παραδοσιακό παραμύθι πιθανότατα θα ήταν το τέρας.

Κι όμως, πολύ γρήγορα καταλαβαίνουμε ότι κάτω από την τρομακτική εμφάνισή του υπάρχει ένας άνθρωπος που έχει μάθει να απομακρύνει τους άλλους πριν προλάβουν εκείνοι να τον απορρίψουν.

Εκεί βρίσκεται η πραγματική καρδιά της ταινίας.

Πίσω από τα αστεία, ο Shrek είναι ένας χαρακτήρας που φοβάται να πληγωθεί.

Και αυτό τον κάνει πολύ πιο ανθρώπινο από πολλούς παραδοσιακούς πρίγκιπες.

Βαθμολογία Moments112

Υπόθεση

Ο Shrek είναι ένας γίγαντας που ζει μόνος του σε έναν απομονωμένο βάλτο.

Και του αρέσει ακριβώς έτσι.

Δεν θέλει επισκέπτες.

Δεν θέλει φίλους.

Και σίγουρα δεν θέλει κανέναν να εισβάλλει στην ήρεμη καθημερινότητά του.

Μέχρι που μια μέρα ο βάλτος του γεμίζει με χαρακτήρες από γνωστά παραμύθια.

Ο Πινόκιο, τα τρία γουρουνάκια, ένας κακός λύκος και πολλά ακόμη παραμυθένια πλάσματα έχουν εκδιωχθεί από τον τόπο τους.

Υπεύθυνος είναι ο Lord Farquaad, ο άρχοντας του Duloc, που θέλει να δημιουργήσει έναν υποτίθεται τέλειο κόσμο.

Ο Shrek δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τα προβλήματά τους.

Θέλει απλώς πίσω τον βάλτο του.

Έτσι ξεκινά για να συναντήσει τον Farquaad.

Μαζί του, παρά τη θέλησή του, βρίσκεται ένας υπερβολικά κοινωνικός Γάιδαρος.

Η συμφωνία που τελικά γίνεται είναι απλή.

Αν ο Shrek θέλει πίσω τον βάλτο του, πρέπει να ολοκληρώσει μια αποστολή.

Να ταξιδέψει σε ένα μακρινό κάστρο και να σώσει την πριγκίπισσα Fiona.

Μόνο που η Fiona δεν είναι ακριβώς η πριγκίπισσα που περίμενε.

Και από εκεί αρχίζει ένα ταξίδι που θα αλλάξει πολύ περισσότερα από τον βάλτο του Shrek.

Shrek – Ο γίγαντας που δεν ήθελε να γίνει ήρωας

Ο Shrek είναι η απόλυτη ανατροπή του παραδοσιακού παραμυθένιου ήρωα.

Δεν είναι όμορφος.

Δεν είναι ευγενικός.

Δεν ψάχνει μια πριγκίπισσα.

Και δεν έχει καμία απολύτως επιθυμία να γίνει ήρωας.

Θέλει απλώς να ζήσει μόνος του.

Γιατί όμως επιλέγει τη μοναξιά;

Η ταινία σταδιακά μας επιτρέπει να καταλάβουμε ότι ο Shrek έχει μάθει να πιστεύει πως οι άνθρωποι θα τον κρίνουν πριν καν τον γνωρίσουν.

Βλέπουν πρώτα τον γίγαντα.

Και μόνο μετά, αν ποτέ φτάσουν μέχρι εκεί, τον άνθρωπο που υπάρχει από κάτω.

Γι' αυτό προτιμά να τους κρατά μακριά.

Είναι ευκολότερο να λες ότι δεν χρειάζεσαι κανέναν από το να παραδεχτείς ότι φοβάσαι πως κανείς δεν θα σε αποδεχτεί.

Πριγκίπισσα Fiona – Καμία σχέση με τις συνηθισμένες πριγκίπισσες

Η Fiona αρχικά μοιάζει με την κλασική πριγκίπισσα των παραμυθιών.

Βρίσκεται σε έναν πύργο.

Περιμένει να σωθεί.

Και γνωρίζει πολύ καλά πώς υποτίθεται ότι πρέπει να εξελιχθεί ένα παραμύθι.

Σύντομα όμως γίνεται ξεκάθαρο ότι η Fiona δεν είναι καθόλου μια παθητική πριγκίπισσα.

Έχει δυναμισμό.

Έχει χιούμορ.

Μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της.

Και κυρίως, κρύβει τη δική της ανασφάλεια σχετικά με την εμφάνιση και την αποδοχή.

Έτσι, κάτω από την κωμωδία, Shrek και Fiona έχουν κάτι σημαντικό κοινό.

Και οι δύο γνωρίζουν πώς είναι να φοβάσαι ότι κάποιος θα σε απορρίψει αν δει ποιος πραγματικά είσαι.

Γάιδαρος – Η καρδιά και το γέλιο της ταινίας

Και ύστερα υπάρχει ο Donkey.

Ο Γάιδαρος.

Ο χαρακτήρας που μπορεί να μιλά ακόμη και όταν κανένας άλλος δεν θέλει να ακούσει.

Η φωνή του Eddie Murphy στην πρωτότυπη έκδοση μετατρέπει τον χαρακτήρα σε μία από τις πιο αξέχαστες φιγούρες της ταινίας.

Ο Donkey είναι το ακριβώς αντίθετο του Shrek.

Ο Shrek θέλει ησυχία.

Ο Donkey μιλά.

Ο Shrek θέλει να είναι μόνος.

Ο Donkey αποφασίζει σχεδόν αμέσως ότι είναι φίλοι.

Ο Shrek χτίζει τοίχους.

Ο Donkey συμπεριφέρεται σαν να μην υπάρχουν.

Κάτω όμως από όλη αυτή την κωμωδία, βρίσκεται μια πολύ όμορφη ιδέα.

Μερικές φορές ο φίλος που χρειαζόμαστε είναι ακριβώς εκείνος που αρνείται να φύγει όταν προσπαθούμε να τον διώξουμε.

Γιατί το «Shrek» άλλαξε τα κινηματογραφικά παραμύθια

Όταν κυκλοφόρησε το 2001, το «Shrek» έμοιαζε διαφορετικό από τα περισσότερα μεγάλα animation της εποχής του.

Δεν αντιμετώπιζε τα παραμύθια με δέος.

Τα σατίριζε.

Έπαιζε με τους χαρακτήρες τους.

Ανέτρεπε τα στερεότυπά τους.

Και πολλές φορές έκλεινε το μάτι στους ενήλικες που παρακολουθούσαν μαζί με τα παιδιά.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι άλλαξε το ίδιο το ερώτημα ενός παραμυθιού.

Αντί να ρωτά «ποιος είναι ο όμορφος ήρωας;», ρωτά:

«ποιος είναι πραγματικά όμορφος όταν σταματήσουμε να κοιτάμε μόνο την εξωτερική εμφάνιση;»

Το βιβλίο «Shrek!» του William Steig

Η κινηματογραφική ιστορία έχει τις ρίζες της στο παιδικό εικονογραφημένο βιβλίο «Shrek!» του Αμερικανού συγγραφέα και εικονογράφου William Steig.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1990, περισσότερο από μία δεκαετία πριν από την ταινία.

Ο κινηματογραφικός Shrek εξελίχθηκε σημαντικά σε σχέση με την αρχική ιστορία, όμως η βασική ιδέα ενός αντισυμβατικού, άσχημου γίγαντα που ανατρέπει όσα περιμένουμε από ένα παραμύθι βρίσκεται ήδη στο έργο του Steig.

Η DreamWorks πήρε αυτή την ιδέα και δημιούργησε έναν ολόκληρο κόσμο που τελικά εξελίχθηκε σε ένα από τα γνωστότερα κινηματογραφικά franchises κινουμένων σχεδίων.

Το «Shrek» και το πρώτο Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων

Η επιτυχία του «Shrek» δεν περιορίστηκε στο κοινό.

Η ταινία απέκτησε και μια ιδιαίτερη θέση στην ιστορία των Όσκαρ.

Στην 74η τελετή απονομής των Academy Awards, το 2002, κέρδισε το βραβείο Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων.

Ήταν μάλιστα η πρώτη ταινία στην ιστορία που κέρδισε το συγκεκριμένο Όσκαρ, καθώς η κατηγορία είχε μόλις δημιουργηθεί.

Το γεγονός αυτό επιβεβαίωσε ότι το «Shrek» δεν ήταν απλώς μια εμπορικά επιτυχημένη παιδική ταινία.

Ήταν ένα animation που είχε ήδη αρχίσει να αλλάζει τους κανόνες του είδους.

Συντελεστές

Ελληνικός τίτλος: Σρεκ
Πρωτότυπος τίτλος: Shrek
Έτος: 2001
Χώρα παραγωγής: Ηνωμένες Πολιτείες
Διάρκεια: 1 ώρα και 30 λεπτά περίπου
Είδος: Animation • Κωμωδία • Περιπέτεια • Οικογενειακή
Σκηνοθεσία: Andrew Adamson, Vicky Jenson
Σενάριο: Ted Elliott, Terry Rossio, Joe Stillman, Roger S. H. Schulman
Βασισμένο στο βιβλίο: «Shrek!» του William Steig
Παραγωγή: DreamWorks Animation
Πρωταγωνιστές – Φωνές: Mike Myers, Eddie Murphy, Cameron Diaz, John Lithgow
Mike Myers: Shrek
Eddie Murphy: Donkey
Cameron Diaz: Princess Fiona
John Lithgow: Lord Farquaad
Όσκαρ: Καλύτερη Ταινία Κινουμένων Σχεδίων
Πλατφόρμα: Netflix

Γιατί αξίζει να δείτε το «Shrek» με τα παιδιά

Το «Shrek» είναι από εκείνες τις οικογενειακές ταινίες που μπορούν πραγματικά να παρακολουθήσουν μαζί διαφορετικές γενιές.

Τα μικρότερα παιδιά θα διασκεδάσουν με την περιπέτεια, τον Shrek, τον Γάιδαρο και τους χαρακτήρες των παραμυθιών.

Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να αναγνωρίσουν κάτι πολύ σημαντικότερο.

Το μήνυμα ότι η διαφορετικότητα δεν είναι ελάττωμα.

Ότι η εμφάνιση δεν καθορίζει την αξία μας.

Και ότι δεν χρειάζεται να αλλάξουμε αυτό που πραγματικά είμαστε μόνο και μόνο για να χωρέσουμε στην εικόνα που οι άλλοι θεωρούν σωστή.

Οι ενήλικες, από την άλλη, θα απολαύσουν το χιούμορ, τη σάτιρα και τις αναφορές που περνούν απαρατήρητες από τα μικρότερα παιδιά.

Αυτή η διπλή ανάγνωση είναι ένας από τους βασικούς λόγους που το «Shrek» άντεξε στον χρόνο.

Καταληκτικό σχόλιο

Τα παραμύθια μάς έμαθαν ότι οι πρίγκιπες είναι όμορφοι, οι πριγκίπισσες περιμένουν να σωθούν και τα τέρατα πρέπει να νικηθούν.

Το «Shrek» τόλμησε να ρωτήσει:

Κι αν το τέρας είναι τελικά ο πραγματικός ήρωας;

Κι αν η πριγκίπισσα δεν χρειάζεται έναν τέλειο πρίγκιπα;

Κι αν η ευτυχία δεν βρίσκεται στο να μεταμορφωθούμε σε αυτό που περιμένουν οι άλλοι από εμάς, αλλά στο να βρούμε κάποιον που θα αγαπήσει αυτό που πραγματικά είμαστε;

Εκεί βρίσκεται η διαχρονικότητα του «Shrek».

Κάτω από το πράσινο δέρμα, τα αστεία, τον βάλτο και έναν Γάιδαρο που δεν σταματά ποτέ να μιλά, υπάρχει μια ιστορία για κάτι που αφορά μικρούς και μεγάλους.

Την ανάγκη να μας αποδέχονται όπως είμαστε.

Και ίσως, τελικά, αυτό να είναι ένα πολύ πιο όμορφο «ζήσαν αυτοί καλά» από εκείνο των παλιών παραμυθιών.